جدایی ۲.۷ میلیارد دلاری: چرا انتقال نوام شازیر به OpenAI همه‌چیز را تغییر می‌دهد

جنگ استعدادها در دنیای هوش مصنوعی به تازگی شاهد دراماتیک‌ترین فصل خود بوده است. نوام شازیر (Noam Shazeer) — یکی از تأثیرگذارترین ذهن‌ها در هوش مصنوعی مدرن — رسماً خروج خود از گوگل و پیوستن به رقیب دیرینه آن یعنی OpenAI را اعلام کرد.

برای گوگل، این یک ضربه سهمگین ۲.۷ میلیارد دلاری است؛ اما برای OpenAI، این یک کودتای تمام‌عیار در زمینه معماری هوش مصنوعی به شمار می‌رود.

مرد ۲.۷ میلیارد دلاری

برای درک اینکه چرا این انتقال شوک بزرگی به سیلیکون ولی وارد کرده است، باید به پیشینه تاریخی شازیر نگاه کرد. در سال ۲۰۱۷، زمانی که شازیر در گوگل فعالیت می‌کرد، در نگارش مقاله تحقیقاتی دوران‌ساز «توجه تنها چیزی است که نیاز دارید» (Attention Is All You Need) مشارکت داشت؛ مقاله‌ای که معماری ترنسفورمر را معرفی کرد. ترنسفورمر به عنوان زیربنای ریاضیاتی تقریباً تمام سیستم‌های هوش مصنوعی مدرن، از ChatGPT گرفته تا Claude، عمل می‌کند.

شازیر در سال ۲۰۲۱ گوگل را ترک کرد تا Character.AI را تاسیس کند؛ زیرا این غول جستجو در انتشار چت‌بات اولیه او تردید داشت. گوگل که به شدت به دنبال بازگرداندن نبوغ او بود، در سال ۲۰۲۴ یک قرارداد حیرت‌انگیز «تصاحب استعدادها» (acqui-hire) به ارزش ۲.۷ میلیارد دلار ترتیب داد تا مجوز فناوری Character.AI را دریافت کند و شازیر را برای رهبری مشترک توسعه مدل Gemini بازگرداند.

او کمتر از ۲۲ ماه دوام آورد.

تعقیب ده ساله سام آلتمن

سام آلتمن، مدیرعامل OpenAI، هیجان خود را پنهان نکرد. آلتمن در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اشاره کرد که شازیر «یکی از افرادی است که از بدو تاسیس OpenAI بیشترین تمایل را برای همکاری با او داشته‌ام» و افزود که این همکاری «حاصل تلاشی ۱۰ ساله» است.

در OpenAI، شازیر رهبری تیم تحقیقات معماری هوش مصنوعی را بر عهده خواهد داشت. این یک نقش تشریفاتی نیست؛ او وظیفه دارد پایه‌های ساختاری را طراحی کند که قابلیت‌های نسل بعدی مدل‌های OpenAI را تعیین خواهند کرد.

چرا معماری، میدان نبرد جدید است

صنعت هوش مصنوعی روز به روز بیشتر به این اجماع می‌رسد که صرفاً تزریق توان پردازشی و داده‌های بیشتر به مدل‌های ترنسفورمر فعلی، با کاهش بازدهی همراه است. برای دستیابی به هوش عمومی مصنوعی واقعی (AGI) و سیستم‌های عاملی کارآمدتر و ایمن‌تر، خودِ معماری زیربنایی باید به طور بنیادی تکامل یابد.

شازیر در بازنویسی قوانین شبکه‌های عصبی مهارت فوق‌العاده‌ای دارد. OpenAI با قرار دادن پیشگام ترنسفورمر در راس تحقیقات معماری خود، به دنبال آن است تا از محدودیت‌های رایج مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) فراتر رود. در شرایطی که شرکت‌ها برای ساخت سیستم‌های هوش مصنوعی مستقل و نیروی کار خودکار مبتنی بر عامل با یکدیگر رقابت می‌کنند، مهندسی برنده است که بهترین طرح ساختاری را طراحی کند.

برای گوگل، از دست دادن محققی که میلیاردها دلار برای بازگرداندنش هزینه کرده بود، حقیقت تلخی است که پذیرشش آسان نیست. برای بقیه دنیای فناوری، این یک نشانه واضح است که رقابت معماری برای آینده هوش مصنوعی، وارد تهاجمی‌ترین مرحله خود شده است.